Staat

Uit Bilgibog

(Doorverwezen vanaf Staten)

De staat is in de eerste plaats een bepaald territorium waarmee de bezitsverhoudingen gegarandeerd worden.

De staat is bedoeld om de bevolking er te disciplineren tot bruikbare arbeidskrachten voor het kapitaal. Ze hebben in dat gebied een geweldsmonopolie, en alle burgers behoren zich in principe volledig te schikken naar het geweld van “hun” staat. De preciese regels voor het gebruik van dat geweld zijn vastgelegd in de wet, en in democratische staten mag de bevolking daarover tot op zekere hoogte meebeslissen. Maar uiteindelijk kan een staat zijn burgers ook de dood in jagen, bijvoorbeeld door hen te dwingen “voor het grotere goed” te vechten tegen de burgers van andere staten.

Staten hebben altijd onderling gekibbeld over welk gebied en welke mensen ze de baas mogen spelen. Wie twee paspoorten heeft, is zodoende potentieel omstreden gebied.

Nationalisme

Staten en hun economieën kunnen echter nauwelijks kunnen functioneren wanneer ze uitsluitend gebaseerd zouden zijn op de voortdurende dreiging met geweld. Om loyaliteit aan de staat te forceren worden burgers daarom bijvoorbeeld ook voortdurend actief geïndoctrineerd met nationalisme, een laat negentiende eeuwse leer. Meestal gaat men daarbij uit van een vermeend “volk” dat al heel lang in het betreffende gebied leefde, en dat op een gegeven moment een eigen staat heeft opgericht om zijn collectieve wil uit te laten voeren. In werkelijkheid is er steeds eerst een staat, en wordt daar later een “volk” bij bedacht, en eveneens een stichtingsmythe die meestal bijzonder weinig van doen heeft met de realiteit. Het nationalisme heeft overigens zo zijn eigen agenda en dynamiek en is zeker geen willoos instrument in handen van de staat.

Symbolen

Om de verzonnen gemeenschap van “het volk” echter te doen lijken, hebben staten onder meer vlaggen, volksliederen en allerlei nationale feesten ingesteld. Het paspoort heeft voor een deel dezelfde functie. Dat papier is er namelijk niet alleen om de staatsburger bij een controle te identificeren, maar ook om hem een nationale identiteit te geven. Het staat symbool voor de groep - “het volk” - waartoe de staatsburger zich dient te rekenen. Door de reëel bestaande staat en het mythische “volk” in de hoofden van de burgers steeds te laten samen vallen, zien staten kans de loyaliteit af te dwingen van een groot deel van de bevolking. En dat terwijl staten zoals bekend niet handelen in het belang van de hele bevolking, maar veeleer in dienst staan van de heersende klasse en het kapitaal.

Onderling bestaat er tussen veel staten niet alleen al heel lang wedijver om de zeggenschap over bepaalde gebieden, maar ook over burgers. Rond de Eerste Wereldoorlog begonnen Europese staten hun burgers meer en meer te beheersen. Men probeerde vooral het wegtrekken of -vluchten tegen te gaan van specifieke groepen arbeiders en technici die nodig waren voor de oorlog. Na die oorlog gingen diverse staten zich ook steeds meer bemoeien met de burgers van buurstaten. Beweerd werd dan dat die mensen zouden behoren tot het eigen “volk”, en vaak verleende men hen dan ook het staatsburgerschap van de eigen staat. Dat leidde tot grote groepen mensen met twee nationaliteiten, en tot veel fricties. In 1930 werd daarom in het internationale verdrag van Den Haag vastgelegd dat het het beste zou zijn als iedereen slechts één nationaliteit zou hebben.

Dat loste overigens niet veel op. Nog steeds weigeren veel staten hun burgers bijvoorbeeld de vrije keuze voor een andere nationaliteit. Ze weigeren simpelweg hun onderdanen los te laten. Zo meent de Marokkaanse staat bijvoorbeeld individuen te kunnen claimen, ook al hebben hun voorouders 10 generaties geleden Marokko verlaten en een nieuwe nationaliteit aangenomen. Men hoopt zo op loyaliteit en geldstromen van deze mensen richting Marokko. Het kan nog erger. Ook volgens Iran blijven zijn burgers altijd Iraans staatsburger, zelfs als ze zich tot bijvoorbeeld Nederlander laten naturaliseren. Sterker nog, wanneer zo’n Iraanse Nederlander hier trouwt, dringt men zijn hele gezin de Iraanse nationaliteit op, ook wanneer geen van hen ooit in die staat geweest is. Vrouwen en kinderen volgen de man, zo meent deze super-patriarchale staat.