Mel Gibson
Uit Bilgibog
Mel Gibson (New York, 3 januari 1956) is een christenfundamentalistische regisseur en acteur.
Met "The Passion of the Christ" heeft Mel Gibson zijn Jodenhaat volop tentoongesteld. In zijn film "Apocalypto" zet hij een door en door racistisch beeld neer van een andere groep "ongelovigen", de Maya. De film versterkt het koloniale vertoog dat Europese christenen vanaf 1492 de beschaving hebben bijgebracht aan "barbaren" die koppen snelden en mensen offerden.
Mel Gibson en zijn vader Hutton Gibson behoren tot de sedisvacantisten, traditionalistische rooms-katholieken die zich verzetten tegen de vernieuwingen van het Tweede Vaticaanse Concilie in de jaren 60. Vanaf 1958 zou het Vaticaan namelijk "ketters" zijn geworden en alle pausen na Paus Pius XII zouden "ongeldige bezetters van de Heilige Stoel" zijn. Vader Gibson meent dat de vrijmetselaars het Vaticaan hebben overgenomen, in opdracht van de Joden. Hij ontkent ook de holocaust. Zoon Gibson is inmiddels uitgegroeid tot een van de rijkste en invloedrijkste Hollywood-sterren.
Inhoud |
Technische details
Evenals in "The Passion of the Christ", laat Gibson zijn acteurs met Apocalypto weer spreken in de taal van de tijd waarin de film zich afspeelt. Door veel aandacht aan dit soort technische details te besteden probeert hij de kijker de illusie van authenticiteit te geven. Hij zou ook Maya-deskundigen hebben geraadpleegd. De filmmakers vroegen bijvoorbeeld vaak aan een archeoloog: "Is er enig bewijs dat de Maya's dit niet hebben gedaan?", waarop die dan antwoordde: "Nee, er is geen bewijs dat ze dat niet hebben gedaan." Wat Gibson volop de vrijheid gaf om zijn eigen racistische visie uit te beelden.
Apocalypto
Gibsons boodschap zit vooral in de eerste en laatste minuut van de film. Met Durants citaat pleit hij de Europese veroveraars vrij van schuld voor de ondergang van de Maya's en anderen. Ze hadden immers hun eigen samenleving al verwoest voordat de eerste Spanjaarden er in de vijftiende en zestiende eeuw voet aan wal zetten, aldus Gibson. Door de komst van de Spanjaarden te verbeelden als een bevrijding voor de bedreigde Paw, de symboolfiguur van "de nobele wilde", herschrijft hij de geschiedenis. Hij tovert de Indianen om van de slachtoffers van koloniale genocide tot de veroorzakers van hun eigen vernietiging. En de Europese kolonisatoren die eeuwenlang roofden, plunderden, verkrachtten, uitroeiden en in slaven handelden, worden zo witgewassen tot vredesstichters te midden van elkaar uitmoordende "barbaren".
A-historisch
Gibson doet de werkelijkheid enorm veel geweld aan. In de ergste traditie van koloniale vertogen maakt hij van de Maya's mensen zonder geschiedenis en zonder ontwikkeling. Want terwijl het verhaal zich door de aanwezigheid van Spaanse veroveraars wel op zijn minst begin zestiende eeuw af moet spelen, duidt de aanwezigheid van dichtbevolkte Maya-steden erop dat het honderden jaren eerder was. Wetenschappers zijn het er namelijk over eens dat zulke grote steden slechts bestonden in de klassieke Maya-periode tot ongeveer het jaar 900. Waarschijnlijk begonnen de Maya's daarna hun steden te verlaten wegens aanhoudende droogte en roofbouw op natuurlijke hulpbronnen. De Spanjaarden kwamen pas ongeveer 300 jaar nadat de laatste Maya's uit de steden waren vertrokken. In de film lopen dus twee tijden door elkaar: die van de Spanjaarden na 1500 en die van de Maya's tot hooguit 1200. Alsof men een film maakt waarin Willem van Oranje in de Tweede Wereldoorlog mee zou vechten tegen de nazi's. Door de Maya's a-historisch, abstract en mythisch te verbeelden, maakt Gibson het zichzelf makkelijker om zijn racistische en koloniale vooroordelen te projecteren op die "ander", "de wilde".
Kritiek
In een interview stelde Gibson dat "Apocalypto" indirect opgevat moet worden als een kritiek op de huidige Amerikaanse regering. Net als de Maya's zou ook Bush onschuldige mensen opofferen om te kunnen overleven, wat Gibson beschouwt als een kenmerk van ondergaande beschavingen.
Veel Maya's zijn woedend op Gibson en noemen "Apocalypto" een "show van witte superioriteitsgevoelens". Ze verwijten hem dat hij gemakshalve verzwijgt dat de Europeanen rond 1500 veel meer aan mensenoffers deden dan de Maya's ooit hebben gedaan. Honderdduizenden werden in Europa immers als "heksen" en "ketters" opgeofferd aan God.
| Bron(nen): |
| De tekst op deze pagina is voor een deel afkomstig van: |
