Democratie
Van Bilgibog
Democratie is de staatsvorm waarbij het volk regeert.
In een democratie is er vrijheid van meningsuiting waarbij ruimte is voor kritiek, persoonlijke meningen en tolerantie.
Veel landen noemen zich democratisch, echter is er meestal geen democratie in die landen.
Inhoud |
Schijndemocratie
Onderdeel van democratie is ook democratie over economie, echter sluit het kapitalisme democratie uit. In een kapitalistische samenleving heeft een kleine minderheid van de bevolking beschikking over het overgrote deel van de rijkdom.
De grote meerderheid van de mensen is betrokken in een enorm stelsel van gezamenlijke productie. De meerderheid daar weer van, is dat door de een of andere vorm van loonarbeid. Maar de beslissingen over wat er geproduceerd wordt en hoe, worden genomen door een kleine minderheid van bedrijfseigenaren, aandeelhouders en managers. Hun belangrijkste doel is niet het bevredigen van de behoeften van de meerderheid, maar het maken van winst. Zonder deze vorm van economische dictatuur zou het kapitalisme niet bestaan. Als beslissingen over de productie genomen zouden worden door arbeiders zelf, zouden ze wellicht niet besluiten hun eigen salaris te verlagen terwijl hun managers rijker worden, hun bedrijf te sluiten terwijl er behoefte is aan het product dat ze maken of raketten te maken terwijl er niet genoeg geld is voor onderwijs en zorg.
Overal dictatuur
De dictatuur die heerst op de werkvloer wordt gereproduceerd in elk kleinste aspect van het leven in een kapitalistische samenleving. Overal zijn er mensen die vertellen wat er gedaan moet worden. Van de leraar voor de klas tot de agent op straat, van de chef van de afdeling tot de generaal aan het front. Niemand van hen is gekozen.
Parlementaire democratie
Parlementaire democratie in een kapitalistische samenleving brengt aan de economische dictatuur geen einde. Eens in de (meestal) vier jaar mogen de inwoners van "democratische" kapitalistische landen stemmen. Elke stem telt even zwaar. Maar dat wil niet zeggen dat parlementariërs ook de dag na de verkiezingen nog doen wat hun kiezers willen. En dan telt de stem van iemand in de Schilderswijk opeens een stuk minder dan die van de directeuren van Shell, Philips en Unilever, met hun professionele lobbyisten, geld en economische macht, of de stem van het IMF, de WTO of de president van de Verenigde Staten. En ministers die zichzelf verantwoordelijk achten voor 'de economie' en het 'nationaal belang' zijn voor die stem nooit ongevoelig.
Parlementaire democratie zwak
Meestal is de geheime dienst en militaire ingezet een redmiddel om de gevestigde orde te beschermen als er een regering is die niet bereid is de grenzen van het kapitalisme zo netjes te accepteren als de grote bedrijven het willen. Dat is wat bijvoorbeeld gebeurde in Chili op 11 september 1973 en in Venezuela op 12 april 2002. Een schijn van democratie wordt door de kapitalisten getolereerd zolang ze de wezenlijke machtsverhoudingen in de kapitalistische maatschappij niet bedreigt. Democratie is dan ook met kapitalistische machtsverhoudingen onverenigbaar. De kapitalistische machthebbers zijn bereid tot ongekend geweld om hun vorm van democratie te verdedigen.
Echte democratie
Democratie betekent ook directe controle door iedereen over de hele economie. In een maatschappij waarin iedereen van dag tot dag mag meebeslissen over wat er geproduceerd moet worden, voor wie en hoe, zou niet getolereerd worden dat slechts een kleine minderheid profiteert. De creativiteit en ideeën van mensen op de werkvloer over hoe het werk beter en leuker gemaakt zou kunnen worden, zou niet meer stuiten op de onwil van managers en bureaucraten. Massabijeenkomsten zouden kunnen beslissen over welke plannen uitgevoerd moeten worden en welke niet. Vanuit dit soort bijeenkomsten zou elk bedrijf, kantoor, school en ziekenhuis afgevaardigden kunnen kiezen om op nationaal en internationaal niveau de productie te coördineren. Vertegenwoordigers die hun woord niet houden, zouden niet eens in de vier jaar, maar zodra dat nodig is afgezet moeten kunnen worden.
Democratie zou in zo'n maatschappij de norm zijn in elk segment van de maatschappij. Op scholen zouden leerlingen, leraren en ouders samen discussiëren over lesprogramma's. In de wijk zou gestemd kunnen worden over of er speeltuinen of plantsoenen worden aangelegd.
Autoriteit
In een democratie verdwijnt autoriteit niet. Als mensen zich asociaal gedragen zullen anderen hen tot de orde moeten kunnen roepen. Maar dit zou gedaan kunnen worden op basis van de enige autoriteit die het waard is om te volgen: die van de meerderheid, die door gezamenlijke en openlijke discussie tot een standpunt komt.
Ervaring met democratie
Elke keer dat mensen in verzet komen worden de elementen van democratie zichtbaar. In stakingen waarin de vakbondsleiding geen volledige controle heeft, vormen arbeiders vaak zelf comités die verantwoording moeten afleggen aan het personeel. Bij stakingen die langer duren zorgen die comités ervoor dat essentiële taken (zoals de intensive care in een ziekenhuis) blijven draaien - niet onder het management, maar onder controle van arbeiders zelf. Juist op dit soort momenten komt de grootst mogelijke creativiteit naar boven.
Revolutie
Tijdens revoluties bijvoorbeeld krijgt democratie een zichtbaar georganiseerde vorm. In Argentinië ontstonden tijdens de revolutie bijvoorbeeld de Asambleas Populares, de wijkraden waarin buurtbewoners discussiëren en beslissen over hoe de strijd tegen honger, crisis en de politie te voeren. In Servië namen fabriekscomités in oktober 2000 kortstondig bedrijven van Milosevic-aanhangers over.
De democratie vond zijn hoogtepunt in de Russische sovjets, de arbeidersraden die ontstonden tijdens de revoluties van 1905 en 1917, en in oktober van dat laatste jaar de macht overnamen. De oorsprong van de sovjets waren stakingscomités uit verschillende bedrijven, die samen kwamen om hun acties te coördineren, maar langzaam maar zeker steeds meer taken op zich namen en begonnen te veranderen in een soort van arbeidersregering.
De afgevaardigden in deze arbeidersregering stonden onder permanente controle van onderaf. Het werd een rage om overal raden te vormen; in elk kleinste bedrijf, in de rij voor de bakker om de distributie te organiseren, in de trein van Petrograd naar Moskou om met de conducteur te overleggen over vertraging.
De oude heersers gaven hun macht niet zomaar op. Ze organiseerden hun militairen voor het plegen van een coup. Revolutionairen moesten er binnen de sovjets er voor zorgen dat de oude macht onder leiding van de sovjets ontwapend en onteigend moest worden. Ze wonnen de meerderheid in oktober. De staat als middel voor de onderdrukking van de meerderheid door de minderheid werd ontmanteld. Daarvoor in de plaats kwam de directe macht van de meerderheid zelf.
Deze democratie werd door Jozef Stalin echter neergeslagen en met wortel en tak uitgeroeid. De dictatuur keerde terug.
